Εργασίες 6ου Δημοτικού Κιλκίς

Μικροί εικονογράφοι

Μικροί ποιητές

https://gamma.app/docs/15--xf9yh0eu8kkaies

Ναοδομία Ιερού Ναού Πεντεκαίδεκα Μαρτύρων Κιλκίς

https://gamma.app/docs/-3itkgqun7aullop

Εργασίες 4ου Δημοτικού Κιλκίς

Κουίζ για τους Αγίους Πεντεκαίδεκα Ιερομάρτυρες

https://wayground.com/embed/quiz/69ca3b5cb7bc0421f9d0b021

Αρχιτεκτονική και Αγιογράφηση του Ιερού Ναού των Πεντεκαίδεκα Ιερομαρτύρων στο

Κιλκίς

https://gamma.app/docs/-ekgxj450bkjqaac

Το φως που ταξίδεψε μέχρι το Κιλκίς

Μια φορά κι έναν καιρό, σε μια μακρινή πόλη που λεγόταν Τιβεριούπολη, ζούσαν

δεκαπέντε άνθρωποι με μεγάλη πίστη και αγάπη στην καρδιά τους. Ήταν απλοί άνθρωποι.

Άλλοι ιερείς, άλλοι νέοι, άλλοι μεγαλύτεροι. Όμως όλοι είχαν κάτι κοινό: δε φοβόντουσαν

να πουν την αλήθεια τους και να αγαπούν τον Χριστό. Σε εκείνα τα χρόνια, όμως, δεν ήταν

εύκολο να πιστεύεις. Πολλοί άνθρωποι τους πίεζαν να αρνηθούν την πίστη τους.

«Αρνηθείτε και θα σωθείτε», τους έλεγαν.

Αλλά εκείνοι απαντούσαν ήρεμα:

«Η αλήθεια δεν αλλάζει. Μένουμε σε αυτήν.»

Και έτσι, με θάρρος και δύναμη, οι δεκαπέντε αυτοί άνθρωποι έγιναν μάρτυρες της πίστης

τους. Το σώμα τους χάθηκε, αλλά το φως τους δεν έσβησε ποτέ…

Τα χρόνια πέρασαν…

Πολύ αργότερα, σε έναν άλλο τόπο, κοντά σε βουνά και πεδιάδες, άνθρωποι αναγκάστηκαν

να αφήσουν τα σπίτια τους.

Κουβαλούσαν λίγα πράγματα… μαζί τους όμως είχαν κάτι πολύτιμο: μια εικόνα των Αγίων

και ένα μικρό ιερό λείψανο.

«Δεν θα τους αφήσουμε πίσω», έλεγαν.

«Θα τους πάρουμε μαζί μας.»

Το ταξίδι ήταν δύσκολο. Κρύο, φόβος, αβεβαιότητα. Κι όμως… κάθε βράδυ, όταν άναβαν

ένα μικρό κερί μπροστά στην εικόνα, ένιωθαν πως δεν ήταν μόνοι. Σαν να τους συνόδευε

ένα αόρατο φως. Όταν έφτασαν στο Κιλκίς, η πόλη ήταν πληγωμένη, αλλά γεμάτη ελπίδα.

Οι άνθρωποι άρχισαν να χτίζουν ξανά τη ζωή τους. Και μαζί με αυτήν… έχτισαν και έναν

ναό. Έναν ναό αφιερωμένο στους δεκαπέντε εκείνους ανθρώπους που δε λύγισαν ποτέ.

Κάθε πέτρα που τοποθετούσαν, ήταν σαν να έλεγαν: «Δεν ξεχνάμε.» Κάθε προσευχή ήταν

ένα ευχαριστώ. Και τότε έγινε κάτι όμορφο… Μια μέρα, ένα παιδί μπήκε στον ναό. Σήκωσε

το βλέμμα του προς τον τρούλο και ψιθύρισε: «Γιατί λάμπει τόσο πολύ εδώ μέσα;» Και

τότε, σαν απάντηση, μια γλυκιά ησυχία γέμισε τον χώρο. Δεν ήταν φως από τον ήλιο μόνο.

Ήταν το φως της πίστης, της μνήμης και της αγάπης. Το ίδιο φως που ξεκίνησε κάποτε από

την Τιβεριούπολη… και ταξίδεψε μέχρι το Κιλκίς. Και από τότε…

Κάθε χρόνο, οι άνθρωποι θυμούνται.

Με γιορτές, με λιτανείες, με τραγούδια και προσευχές.

Και κάθε παιδί που μπαίνει στον ναό, κουβαλά μέσα του ένα μικρό κομμάτι από εκείνο το

φως.

The Light That Traveled to Kilkis

Once upon a time, in a distant city called Tiberioupolis, there lived fifteen people with great

faith and love in their hearts. They were ordinary people. Some were priests, others were

young, and some were older. But they all had something in common: they were not afraid to

speak the truth and to love Christ. In those times, however, it was not easy to believe. Many

tried to force them to deny their faith.

“Deny it and you will be saved,” they were told.

But they answered calmly:

“The truth does not change. We remain faithful to it.”

And so, with courage and strength, these fifteen people became martyrs of their faith. Their

bodies were lost, but their light never faded…

Many years later… Far away, in another land of mountains and plains, people were forced to

leave their homes. They carried only a few belongings… but among them, they held

something precious: an icon of the Saints and a holy relic.

“We will not leave them behind,” they said.

“We will take them with us.”

The journey was difficult. Cold, fear, uncertainty. And yet… every night, as they lit a small

candle before the icon, they felt they were not alone. It was as if an invisible light was

guiding them. When they arrived in Kilkis, the city was wounded, but full of hope. The

people began to rebuild their lives. And along with their lives… they built a church.

A church dedicated to those fifteen people who never gave up. Every stone they placed

seemed to say: “We do not forget.”

Every prayer was a “thank you.”

And then something beautiful happened… One day, a child entered the church.

He looked up at the dome and whispered:

“Why is it so bright in here?”

And then, as if in answer, a gentle silence filled the space. It was not only the light of the sun.

It was the light of faith, memory, and love. The same light that once began in Tiberioupolis…

and traveled all the way to Kilkis. And from that day on… Every year, people remember.

With celebrations, processions, songs, and prayers.

And every child who enters the church carries within them a small piece of that light.

La lumière qui a voyagé jusqu’à Kilkís

Il était une fois, dans une ville lointaine appelée Tibérioupolis, quinze personnes vivaient

avec une grande foi et beaucoup d’amour dans leur cœur.

C’étaient des gens simples. Certains étaient prêtres, d’autres jeunes, d’autres encore plus

âgés. Mais ils avaient tous quelque chose en commun : ils n’avaient pas peur de dire la vérité

et d’aimer le Christ.

À cette époque, cependant, il n’était pas facile de croire. Beaucoup essayaient de les forcer à

renier leur foi.

« Reniez-la et vous serez sauvés », leur disait-on.

Mais ils répondaient calmement :

« La vérité ne change pas. Nous lui restons fidèles. »

Ainsi, avec courage et force, ces quinze personnes devinrent des martyrs de leur foi. Leurs

corps disparurent, mais leur lumière ne s’éteignit jamais…

De nombreuses années plus tard…

Dans une autre région, entre montagnes et plaines, des gens furent contraints de quitter

leurs maisons. Ils emportaient peu de choses… mais ils avaient avec eux quelque chose de

précieux : une icône des Saints et une sainte relique.

« Nous ne les abandonnerons pas », disaient-ils.

« Nous les emporterons avec nous. »

Le voyage était difficile. Froid, peur, incertitude.

Et pourtant… chaque soir, lorsqu’ils allumaient une petite bougie devant l’icône, ils sentaient

qu’ils n’étaient pas seuls. Comme si une lumière invisible les accompagnait. Lorsqu’ils

arrivèrent à Kilkís, la ville était blessée, mais pleine d’espoir. Les habitants commencèrent à

reconstruire leur vie. Et avec elle… ils construisirent une église. Une église dédiée à ces

quinze personnes qui n’avaient jamais abandonné. Chaque pierre posée semblait dire :

« Nous n’oublions pas. »

Chaque prière était un merci. Et alors, quelque chose de beau arriva… Un jour, un enfant

entra dans l’église. Il leva les yeux vers la coupole et murmura :

« Pourquoi est-ce si lumineux ici ? » Et alors, comme en réponse, un doux silence remplit

l’espace. Ce n’était pas seulement la lumière du soleil. C’était la lumière de la foi, de la

mémoire et de l’amour. La même lumière qui avait commencé à Tibérioupolis… et qui avait

voyagé jusqu’à Kilkís. Et depuis ce jour… Chaque année, les gens se souviennent. Avec des

fêtes, des processions, des chants et des prières.

Et chaque enfant qui entre dans l’église porte en lui une petite partie de cette lumière.

Θεατρικό: «Το φως που ταξίδεψε μέχρι

το Κιλκίς»

Ρόλοι

Αφηγητής (ή 2 αφηγητές)

2–3 Μάρτυρες (εκπρόσωποι των 15)

Άνθρωποι της Τιβεριούπολης

Πρόσφυγες (ομάδα)

Παιδί

Κάτοικοι Κιλκίς

ΣΚΗΝΗ 1 – Τιβεριούπολη

(Ήρεμη μουσική. Οι Μάρτυρες στέκονται μαζί.)

Αφηγητής: Πριν πολλά χρόνια, σε μια πόλη που λεγόταν Τιβεριούπολη, ζούσαν άνθρωποι

με βαθιά πίστη και αγάπη.

Μάρτυρας 1:Δεν φοβόμαστε να πούμε την αλήθεια.

Μάρτυρας 2:Η πίστη μας είναι η δύναμή μας.

(Μπαίνουν άλλοι, αυστηροί)

Άνθρωπος: Αρνηθείτε την πίστη σας και θα σωθείτε!

Μάρτυρας 3:Η αλήθεια δεν αλλάζει. Δεν την αρνούμαστε.

Αφηγητής: Και έτσι, με θάρρος, οι δεκαπέντε αυτοί άνθρωποι έγιναν μάρτυρες.

(Σκοτάδι – μικρή παύση)

ΣΚΗΝΗ 2 – Το ταξίδι

(Ήχοι ανέμου. Οι πρόσφυγες περπατούν αργά.)

Αφηγητής: Χρόνια αργότερα, άνθρωποι αναγκάστηκαν να φύγουν από τα σπίτια τους.

Πρόσφυγας 1: Πάρτε μόνο τα απαραίτητα…

Πρόσφυγας 2 (κρατά εικόνα): Όχι… θα πάρουμε και τους Αγίους μαζί μας.

Πρόσφυγας 3: Δε θα τους αφήσουμε πίσω.

(Ανάβουν “κερί”)

Αφηγητής: Κάθε βράδυ, ένα μικρό φως τους έδινε δύναμη.

ΣΚΗΝΗ 3 – Το Κιλκίς

(Φως. Οι κάτοικοι χτίζουν συμβολικά.)

Αφηγητής: Όταν έφτασαν στο Κιλκίς, άρχισαν μια νέα ζωή.

Κάτοικος 1: Θα χτίσουμε ξανά τα σπίτια μας.

Κάτοικος 2: Και έναν ναό… για να μην ξεχάσουμε.

(Τοποθετούν “πέτρες”)

Όλοι μαζί: Δεν ξεχνάμε!

ΣΚΗΝΗ 4 – Μέσα στον ναό

(Ήρεμη μουσική. Μπαίνει ένα παιδί.)

Παιδί: Γιατί είναι τόσο φωτεινά εδώ μέσα;

(Σιωπή – απαλή μουσική)

Αφηγητής: Δεν ήταν μόνο το φως του ήλιου…

Ήταν το φως της πίστης, της μνήμης και της αγάπης.

ΣΚΗΝΗ 5 – Το μήνυμα

(Όλοι οι μαθητές στη σκηνή)

Αφηγητής: Το φως αυτό ξεκίνησε από την Τιβεριούπολη…

Όλοι μαζί (σιγά, ρυθμικά): …και έφτασε μέχρι το Κιλκίς.

Παιδί: Και συνεχίζει να ζει μέσα σε όλους μας.

Τελικό μήνυμα (όλοι μαζί)

Το φως της πίστης, της μνήμης και της αγάπης δεν σβήνει ποτέ.

Ταξιδεύει… και ενώνει τους ανθρώπους.

Ο Ιερός Ναός Αγίου Αχιλλείου Πενταλόφου ως πεδίο βιωματικής μάθησης

 Μελέτη της αρχιτεκτονικής, των αγιογραφιών και του ξυλόγλυπτου

τέμπλου, καθώς και διαδικτυακή συνάντηση με τον αρχαιολόγο Θεοχάρη

Τσάμπουρα

Στο πλαίσιο της συμμετοχής του σχολείου μας, Διαπολιτισμικού Γυμνασίου με Λ.Τ. Πενταλόφου Κοζάνης (Καρούτειο) στο Εθνικό Δίκτυο του 2ου Πειραματικού Γυμνασίου Κιλκίς με θέμα «Η Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή ναοδομία ως στοιχείο πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO», οργανώθηκαν από την εκπαιδευτικό Μπότσογλου Μαρία και υλοποιήθηκαν εκπαιδευτικές δράσεις με στόχο τη γνωριμία των μαθητών/τριών με τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή εκκλησιαστική τέχνη.

Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκε στις 23 Μαρτίου 2026 διδακτική επίσκεψη στον Ιερό Ναό Αγίου Αχιλλείου Πενταλόφου, όπου οι μαθητές/τριες είχαν την ευκαιρία να μελετήσουν επιτόπου την αρχιτεκτονική του ναού, τη διάρθρωση των χώρων, καθώς και τον πλούσιο εσωτερικό του διάκοσμο. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο εντυπωσιακό ξυλόγλυπτο τέμπλο, το οποίο αποτελεί σημαντικό δείγμα εκκλησιαστικής ξυλογλυπτικής, καθώς και στις αγιογραφίες του ναού, μέσα από τις οποίες οι μαθητές/τριες προσέγγισαν το εικονογραφικό πρόγραμμα και τη θεολογική του σημασία.

Παράλληλα, στις 20 Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκε διαδικτυακή συνάντηση με τον κ. Θεοχάρη Τσάμπουρα, Αρχαιολόγο και υπεύθυνο του Τμήματος Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων και Μουσείων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κοζάνης. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, ο κ. Τσάμπουρας παρουσίασε και ανέλυσε στους μαθητές/τριες την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του ναού, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της αγιογράφησής του, καθώς και την καλλιτεχνική και ιστορική αξία του ξυλόγλυπτου τέμπλου. Μέσα από την επιστημονική του προσέγγιση, οι μαθητές/τριες απέκτησαν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το μνημείο και τη θέση του στο ευρύτερο πλαίσιο της μεταβυζαντινής τέχνης.

Η συνάντηση εξελίχθηκε σε έναν γόνιμο διάλογο, κατά τον οποίο οι μαθητές/τριες είχαν τη δυνατότητα να θέσουν ερωτήσεις, να εκφράσουν απορίες και να συζητήσουν με τον ειδικό, εμπλουτίζοντας έτσι τις γνώσεις τους μέσα από μια βιωματική και διαδραστική μαθησιακή εμπειρία.

Οι δράσεις αυτές συνέβαλαν ουσιαστικά στην κατανόηση της πολιτιστικής αξίας των εκκλησιαστικών μνημείων και ενίσχυσαν το ενδιαφέρον των μαθητών/τριών για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Φωτογραφίες από την διδακτική επίσκεψη των μαθητών στο ναό του Αγίου Αχιλλείου Πενταλόφου Κοζάνης

Φωτογραφία από την διαδικτυακή συνάντηση των μαθητών με τον κ. Θεοχάρη Τσάμπουρα,

Αρχαιολόγο

ΠΕΠΑΛ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ

 Καταγραφή και Μελέτη του Ναού της Κοσμοσώτειρας, στις Φέρες» και της συμμετοχής του σχολείου σε Εθνικό Δίκτυο Πολιτιστικής Εκπαίδευσης.

Εκπαιδευτικές επισκέψεις του ΠΕΠΑΛ Αλεξανδρούπολης: Στο Εκκλησιαστικό Μουσείο και στον Ναό της Κοσμοσώτειρας.

Την Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου 2026,ομάδα μαθητών και μαθητριών του ΠΕΠΑΛ Αλεξανδρούπολης, πραγματοποίησε δύο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες εκπαιδευτικές επισκέψεις, στο πλαίσιο του προγράμματος σχολικών δραστηριοτήτων «Καταγραφή και Μελέτη του Ναού της Κοσμοσώτειρας» και της συμμετοχής του σχολείου σε Εθνικό Δίκτυο Πολιτιστικής Εκπαίδευσης.

Αρχικά, οι μαθητές επισκέφθηκαν το Εκκλησιαστικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης. Κατά τη διάρκεια της ξενάγησης, γνώρισαν τη βυζαντινή αγιογραφία και εικονογραφία της περιοχής και περιηγήθηκαν στα εκθέματα, εστιάζοντας το ενδιαφέρον τους στον ναό της Παναγίας Κοσμοσώτειρας στις Φέρες. Ιδιαίτερη εντύπωση τους προκάλεσε η επιτύμβια επιγραφή του Ισαάκιου Κομνηνού, κτήτορα της μονής.

Στη συνέχεια, είχαν την τιμή να επισκεφθούν τα γραφεία της Ιεράς Μητρόπολης, όπου τους υποδέχθηκε ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης κ. Άνθιμος. Με ιδιαίτερη προθυμία συνομίλησε με τους μαθητές, απάντησε στα ερωτήματά τους και τους παρείχε πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τον ναό της Κοσμοσώτειρας, το Τυπικό της μονής και το ιστορικό πλαίσιο της ίδρυσής της.

Η εκπαιδευτική δράση συνεχίστηκε στις 18 Μαρτίου με επίσκεψη στον Ιερό Ναό της Παναγίας Κοσμοσώτειρας στις Φέρες, έναν από τους σημαντικότερους βυζαντινούς ναούς της περιοχής. Οι μαθητές, μέσα από προσεκτική παρατήρηση, είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν τις εντυπωσιακές τοιχογραφίες, τον ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό τύπο του ναού, τις δίδυμες κολώνες, τον επιβλητικό τρούλο και το χαρακτηριστικό έμβλημα του αετού.

Στον χώρο του ναού, ο Σεβασμιότατος κ. Άνθιμος συνέβαλε ενεργά στην ξενάγηση, ενισχύοντας τον εκπαιδευτικό χαρακτήρα της επίσκεψης μέσα από τον ουσιαστικό διάλογο με τους μαθητές.

Οι επισκέψεις αυτές αποτέλεσαν μια ιδιαίτερα εποικοδομητική εμπειρία, καθώς συνέβαλαν ουσιαστικά στην κατανόηση της πολιτιστικής και ιστορικής κληρονομιάς του τόπου και ενίσχυσαν το ενδιαφέρον των μαθητών για τη βυζαντινή ιστορία και τέχνη.

Ευχαριστούμε θερμά τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως κ. Άνθιμο και όλους τους συντελεστές για τη φιλοξενία και την πολύτιμη συμβολή τους στην υλοποίηση της δράσης.

Τον συντονισμό του προγράμματος έχει αναλάβει η κ. Μαρία Κλώνη, Θεολόγος.

Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί:

• Δημήτρης Γαλιατσάτος (ΠΕ03)

• Ραλλού Δούρου (ΠΕ02)

• Μαρία Θεμελή (ΠΕ02)

• Ιωάννης Κυρκενίδης (ΠΕ88.02)

• Μαρία Κλώνη (ΠΕ01)

Στο πλαίσιο του προγράμματος, οι μαθητές και οι μαθήτριες σχεδίασαν και υλοποίησαν ένα ψηφιακό βίντεο μέσω της πλατφόρμας Canva, με σκοπό να αναδείξουν την ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά του ναού, βασιζόμενοι σε τεκμηριωμένη έρευνα και βιβλιογραφικές πηγές.

https://drive.google.com/file/d/1AVzyGd3fLfE2isFiutmp2VnQU8AifmmH/view

Ακολουθούν ενδεικτικές φωτογραφίες από τις δράσεις

Διαδικτυακη εργασία Εσπερινου Γυμνασίου Κιλκίς

 https://view.genially.com/69add05fe2f802ce4087ef90/presentation-agia-sofia

Στο πλαίσιο της συμμετοχής του σχολείου μας στο δίκτυο του 2ου Πειραματικού Γυμνασίου Κιλκίς με θέμα “Η βυζαντινή και μεταβυζαντινή ναοδομία ως στοιχείο πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO” πραγματοποιήθηκαν ποικίλες εκπαιδευτικές δράσεις και διδακτικές επισκέψεις.
    Συγκεκριμένα, οι μαθητές/τριες επισκέφθηκαν την Καπναποθήκη της Αυστροελληνικής, όπου θαύμασαν την αγιογραφική έκθεση με τίτλο “Στο Φως της Αλήθειας” της βραβευμένης αγιογράφου Adele Alexa (απ. πρ. 16/ 24-11-2025). Στην έκθεση αυτή είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν έργα που ανήκουν σε διάφορους εικονογραφικούς κύκλους όπως τα Πάθη του Χριστού, οι Άγγελοι και η Ανάσταση, καθώς και θέματα που η δημιουργός είχε προσεγγίσει δημιουργικά διατηρώντας πάντοτε το σεβασμό προς την ορθόδοξη παράδοση.
    Επιπλέον, στο Πνευματικό Κέντρο του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου Κιλκίς οι μαθητές/τριες παρακολούθησαν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον μάθημα αγιογραφίας, το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο της Σχολής Παραδοσιακών Τεχνών (αρ. πρ. 11/10-11-2025). Μέσα από τη βιωματική αυτή εμπειρία ήρθαν σε επαφή με τις τεχνικές, τα υλικά και τις αρχές της εκκλησιαστικής εικονογραφίας.
    Παράλληλα, καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού έτους υλοποιούνται δράσεις (προβολές βίντεο, κατασκευές, παρουσιάσεις), μέσω των οποίων οι μαθητές/τριες εμπλουτίζουν τις γνώσεις τους σχετικά με την αρχιτεκτονική και την ιστορία των ναών, κατανοώντας βαθύτερα την πολιτιστική και ιστορική τους σημασία.
    Τέλος, βασικός στόχος του προγράμματος είναι η δημιουργία από τους/τις μαθητές/τριες κειμένου αφιερωμένου στον Ιερό Ναό Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, ο οποίος αποτελεί εμβληματικό μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.


                                                                                                   

                                                                                   Εσπερινό Γυμνάσιο Κιλκίς

Βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία της πόλης των Σερρών

 Στις 2 Μαρτίου επισκεφτήκαμε τον Ιερό Ναό Αγίων Θεοδώρων της πόλης των Σερρών (Παλιά Μητρόπολη). Στη δράση συμμετείχαν τα τμήματα της Α ́ λυκείου. Ο αρχιμανδρίτης, πατήρ Νεκτάριος Καϊμακάμης, μας ξενάγησε και αναφέρθηκε, λεπτομερώς, στην ιστορία του ναού. Ακολούθησε ξενάγηση, αριστερά της κυρίας εισόδου του ναού των Αγίων Θεοδώρων, στο παρεκκλήσι του αγίου Καλλίστου Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως.

ΑΓΙΟΙ ΘΕΟΔΩΡΟΙ

Ο ναός των Αγίων ενδόξων στρατιωτικών μαρτύρων Θεοδώρων βρίσκεται στο κέντρο της παλαιάς πόλεως των Σερρών. Είναι μεγάλη ορθογώνια Βασιλική (εσωτερικών διαστάσεων 15,60 Χ 24.00 μ.) που διαιρείται σε δύο μέρη, στον πρόναο και στον κυρίως ναό, που χωρίζεται με δύο κιονοστοιχίες σε τρία κλίτη. Τα πολλά παλαιοχριστιανικά στοιχεία που διασώζονται ως δομικά υπολείμματα στο ναό, ανεβάζουν την αρχική του κατασκευή, με πολλές πιθανότητες, έως και τον 6ο αιώνα. Ο περικαλλής ναός ανακαινίστηκε αρκετές φορές. Έως και τα μέσα του 15ου αιώνα δεν υπάρχουν έγκυρες πληροφορίες για την τύχη του μνημείου. Ο τρόπος όμως κατασκευής του ναού και κυρίως η τελική του μορφή οφείλεται σε μεγάλες και γενναίες επεμβάσεις στη δόμηση του, σε διάφορες χρονικές περιόδους που εύκολα είναι αναγνωρίσιμες. Τα δομικά υλικά αυτών των επεμβάσεων και ο τρόπος κατασκευής μας βοηθούν στην εξαγωγή βάσιμων συμπερασμάτων, που ομαδοποιούν τις απόψεις περί της αρχιτεκτονικής και διακόσμησης του μνημείου των περισσοτέρων από τους έγκριτους μελετητές του ναού. Την πρώτη βασική επέμβαση στη δόμηση του ιερού έκανε ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Βασίλειος ο Β' ως επινίκια ευχαριστία για την επικράτηση του κατά των Βουλγάρων σε δύσβατη περιοχή, όχι μακριά από την πόλη των Σερρών, στις 29 Ιουλίου του 1014. Τότε ο ναός, που ήταν αρχιτεκτονικού ρυθμού Βασιλική με εγκάρσιο κλίτος, μετασχηματίσθηκε. Το ιερό στέφθηκε από καμάρα και τα πλάγια πτερύγια του εγκάρσιου κλίτους επεκτάθηκαν σχηματίζοντας τρίκλιτη βασιλική. Επιγραφικές μαρτυρίες βεβαιώνουν πως ο ναός τον 11ο και 12ο αιώνα ήταν αφιερωμένος μόνο στον Άγιο Θεόδωρο το Στρατηλάτη. Το 1205 ο ναός καταστράφηκε, όπως και όλη η πόλη των Σερρών, από τους Βουλγάρους του Ιωαννίτση. Το 1221 την πόλη των Σερρών κατακτά ο Δεσπότης της Ηπείρου Θεόδωρος Άγγελος Κομνηνός, που για τη σπουδαία του νίκη επί των Φράγκων του Λατίνου αυτοκράτορα της Κωνσταντινουπόλεως Ροβέρτου Β', νίκη που τον οδήγησε στην κατάκτηση της Θεσσαλονίκης, επισκευάζει το ναό και τον πλουτίζει, ως έκφραση ευχαριστίας προς τους προστάτες Αγίους του με σπουδαία ψηφιδωτά, συμπληρώνοντας την ψηφιδωτή διακόσμηση του ναού που είχε αρχίσει να γίνεται από το τελευταίο τέταρτο του 11ου αιώνα. Το 1255 ο αυτοκράτορας του Κράτους της Νικαίας Θεόδωρος Β' ο Λάσκαρης, ως αντίδωρο για τη θεία βοήθεια των Αγίων Θεοδώρων στην κατάκτηση του Μελενίκου από τα στρατεύματα του, στολίζει τις εικόνες του ναού με χρυσό και άργυρο. Έκτοτε οι φθορές του χρόνου αντιμετωπίσθηκαν με παρεμβάσεις μικρής μάλλον εκτάσεως. Το 1571 ο ναός λεηλατείται από τους Τούρκους, ενώ το 1849 από πυρκαγιά παθαίνει μεγάλες ζημιές. Στις 29 Ιουνίου του 1913 ο ναός, όπως και η πόλη των Σερρών, καταστρέφονται ολοσχερώς από τους Βουλγάρους. Το 1938 άρχισαν οι αναστηλωτικές εργασίες από τον Α. Ορλάνδο και ολοκληρώθηκαν το 1959 από τον Ε. Στίκα. Ο ναός, ως μνημειακό κτίριο, κινδύνευε σοβαρά από τις φθορές του χρόνου. Με παρέμβαση της Ιεράς Μητροπόλεως Σερρών και Νιγρίτης το μνημείο επισκευάσθηκε και ανασυνδέθηκε ως προσκυνηματικός ναός με τη θρησκευτική ζωή της πόλης.

ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΑΓΙΟΥ ΚΑΛΛΙΣΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

Αριστερά της κυρίας εισόδου του ναού των Αγίων Θεοδώρων βρίσκεται το παρεκκλήσι του αγίου Καλλίστου Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως. Ο άγιος Κάλλιστος γεννήθηκε στο τέλος του 13ου αιώνα. Κάτοχος μιας πολύπλευρης και σε βάθος παιδείας έγινε μοναχός στο Άγιο Όρος όπου και χειροτονήθηκε ιερέας στη σκήτη του μαγουλά ως εκπρόσωπος δε της Ιεράς μονής Ιβήρων πήρε μέρος σε ειρηνευτική αποστολή το 1342 που στόχευε στη συμφιλίωση τον Ιωάννου Παλαιολόγου και του Ιωάννη Καντακουζηνού. Πρωτοστάτησε στον αγώνα κατά της αφέσεως των Βογόμιλων και έγινε μετά το θάνατο του Πατριάρχου Ισίδωρου Οικουμενικός Πατριάρχης το 1350. Το 1353 απομακρύνθηκε από τον Πατριαρχικό Θρόνο για να επανέλθει σε αυτόν το 1355. Το 1364 ήλθε στην πόλη των Σερρών ως πρέσβης του Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Ιωάννη Παλαιολόγου προς τους Σέρβους, προκειμένου να συνάψει συμμαχία για την αναχαίτιση της Τουρκικής προέλασης. Όμως, από αιφνίδια αρρώστια πέθανε στις Σέρρες και τάφηκε με ιδιαίτερες τιμές στην Μητρόπολη των Σερρών. Η εκκλησία μας τον συγκατέλεξε στον χορό των Αγίων της και τιμά τη μνήμη του στις 20 Ιουνίου.

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ

Στις 8 Φεβρουαρίου επισκέφτηκαν μαθητές του τμήματος Α2 ́ τη μονή Τιμίου Προδρόμου και

συνέλεξαν φωτογραφικό υλικό.

Η σημαντικότερη στην ευρύτερη περιοχή της Βορείου Ελλάδος, εκτός της κοινότητας των εις το

Άγιο Όρος ευρισκομένων μοναστηριακών συγκροτημάτων, Βασιλική και Σταυροπηγιακή Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου του Μενοικέως βρίσκεται κτισμένη βορειοανατολικά της πόλεως των Σερρών και σε απόσταση 12 χιλιομέτρων απ' αυτήν. Το κτιριακό συγκρότημα της Ιεράς Μονής είναι οικοδομημένο σε τόπο, που επιτήδεια έχει επιλεγεί ως "κατοικητήριον ανδρών... πολιτείαν αρίστην και αρετήν μετιόντων...". Κτήτορας της μονής είναι ο Αγιορείτης μοναχός και μετέπειτα επίσκοπος Εζεβών Ιωαννίκιος, που γεννήθηκε στις Σέρρες περί το 1225. Νεαρός έγινε μοναχός στον Άθωνα, αλλά γεγονότα έκτακτα και σημαντικά ανάγκασαν τον ιερομόναχο Ιωαννίκιο το 1260 να επιστρέψει στην γενέθλια πόλη για να εκπαιδεύσει ως κηδεμόνας τον ανήλικο ανεψιό του. Έχοντας μαζί του τον πολύ μικρό σε ηλικία ανεψιό του, ζήτησε καταφύγιο στους τραχείς του Μενοικίου όρους τόπους για τη συνέχιση της ισαγγέλου πολιτείας. Εν τέλει και αφού ανέπτυξε πνευματικά και στερέωσε σε χώρο που βρίσκεται ανατολικά της Ιεράς Μονής του Προδρόμου, στο σημερινό χωριό Χιονοχώρι, ένα μικρό μοναστήρι, που τιμούσε τη μνήμη των Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού έδωσε πνοή και καλλώπισε με προσωπικό κόπο, στον τόπο που σήμερα είναι κτισμένο το Μοναστήρι, ένα μικρό και πεπαλαιωμένο εκκλησάκι αναδεικνύοντας το σε κατοικητήριο ανδρών, που κάθε μέρα με ταπείνωση και μετριοφροσύνη αγωνιζόταν για να πετύχουν την ενάρετη ζωή. Ο μικρός του ανεψιός Ιωακείμ ανατράφηκε με επιμέλεια από τον ίδιο και διέπρεψε τόσο στη σπουδή των γραμμάτων όσο και στη βίωση της μοναχικής παιδείας. Παρά τις επιφυλάξεις του πνευματικού του πατρός Ιωαννικίου, ο Ιωακείμ εξελέγη επίσκοπος Ζιχνών, θέση που αποδέχθηκε, όταν βεβαίωσε το θείο του πως δε θα λησμονήσει τη μονή της μετανοίας του. Λεπτομέρεια από του Αγίους τεσσαράκοντα μάρτυρες Μετά τη χειροτονία του Ιωακείμ το 1288 σε επίσκοπο Ζιχνών, ο κτήτορας της Ιεράς Μονής του Προδρόμου εκλέχθηκε το 1290 επίσκοπος της υποκείμενης στη Μητρόπολη Σερρών επισκοπής Εζεβών την οποία ποίμανε για βραχύ χρονικό διάστημα. Επέστρεψε στην Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου όπου και το 1300 απεβίωσε σε ηλικία 75 χρονών. Ο τάφος του βρίσκεται στα αριστερά του Μεσονυκτικού όπου και η επιτάφεια επιγραψή "Τάφος του οσίου πατρός ημών Ιωαννικίου Επισκόπου Εζεβών και πρώτου Καθιδρυτού της Ι(εράς) ταύτης Μονής: θείου δε του μετά ταύτα κτήτορος αυτής και Μητροπολίτου Ζιχνών Αγίου Ιωάννου. Εγένετο δε η ανακομηδή των λειψάνων αυτού κατά το 1854, ότε και η του Γεναδίου Πατριάρχου και η του Α.Ι. {Αγίου Ιωάννου} του κτήτορος". Ο επίσκοπος Ζιχνών Ιωακείμ μετά το θάνατο του θείου του ανέλαβε το έργο της αυξήσεως και προστασίας του ιερού καθιδρύματος. Με φροντίδα του επισκόπου Ζιχνών Ιωακείμ κτίσθηκε και αγιογραφήθηκε το καθολικό της μονής, ενώ το κτιριακό της συγκρότημα αυξήθηκε στις διαστάσεις που σήμερα έχει. Γενική άποψη του εσωτερικού του καθολικού Αυτοκράτορες και Βασιλείς με χρυσόβουλλα δώρισαν στη Μονή μεγάλες εκτάσεις γης ενώ πρόσφεραν την άμεση οικονομική τους υποστήριξη για αύξηση και καλλωπισμό του όλου μοναστηριακού συγκροτήματος. Το 1328 η επισκοπή Ζιχνών προβιβάσθηκε σε μητρόπολη. Ο μητροπολίτης Ζιχνών Ιωακείμ με το κύρος της νέας του θέσης φροντίζει συντάσσοντας το 1324 το Τυπικό της Ιεράς Μονής του Προδρόμον για την εξασφάλιση των δικαίων της και την εύρυθμη και κατά Χριστό λειτουργία της. Λίγο πριν το τέλος του παραιτήθηκε από το μητροπολιτικό θρόνο Ζιχνών και επέστρεψε στη μητέρα Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου στην οποία έγινε μοναχός παίρνοντας το όνομα Ιωάννης. Το ξυλοσήμαντρο. Για το πρακτικό αποτέλεσμα του ενδιαφέροντος του προς την Ιερά Μονή του Μενοικέως ο επίσκοπος Ζιχνών Ιωακείμ ονομάσθηκε δεύτερος κτήτωρ. Κοιμήθηκε στην Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου στις 12 Δεκεμβρίου του 1333. Η Ιερά Μονή του Προδρόμου κατά τον 14ο αιώνα είχε για έφορο της τη Σιμωνίδα, κόρη του Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Ανδρόνικου Παλαιολόγου του πρεσβυτέρου και σύζυγο του Κράλη της Σερβίας Uros Β' Milutin. Την προστασία και συνδρομή τους προς το μοναστήρι του Μενοικέως πρόσφεραν και οι Αυτοκράτορες του Βυζαντίου, Ανδρόνικος Β' και Ανδρόνικος Γ' Παλαιολόγος ενώ ο Ιωάννης ΣΤ' Καντακουζηνός καθώς και ο Σέρβος ηγεμόνας Στέφανος Ντουσάν πρόσφεραν απλόχερα πολιτική προστασία και οικονομική ενίσχυση. Το "Μαργαρίτ" μοναστήρι όπως το αποκαλούσαν οι Τούρκοι εξ αιτίας του Ιωάννου Μαργαρίτου, που ως πρέσβης των μοναχών επισκέφθηκε το Σουλτάνο Οσμάν ζητώντας του την παροχή προστασίας προς τη Μονή, δοκιμάσθηκε σκληρά στο πέρασμα του χρόνου. Καταστράφηκε από Καταλανούς μισθοφόρους και Τούρκους και εγκαταλείφθηκε για μικρά χρονικά διαστήματα από τους πατέρες λόγω ανυπέρβλητων δυσκολιών. Τον ιερό αυτό τόπο επέλεξε, ο πρώτος μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως Οικουμενικός Πατριάρχης Γεννάδιος ο Σχολάριος για να εφησυχάσει. Εδώ έγραψε τα σπουδαιότερά του θεολογικά έργα και πέθανε μετά το 1472. Τάφηκε, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Γεννάδιος ο Σχολάριος στο μοναστήρι του Προδρόμου. Μετά την ανακομιδή των λειψάνων του, που έγινε το 1854, ο τάφος του υπάρχει στα δεξιά του Μεσονυκτικού. Το 1571 οι Τούρκοι, παρά την προστασία των σουλτανικών εγγράφων, ερήμωσαν τη Μονή. Το 1650 και το 1729 το μοναστήρι, εξ αιτίας ανυπέρβλητων δυσκολιών, εγκαταλείπεται από τους πατέρες. Το 1764 το Οικουμενικό Πατριαρχείο παραχωρεί τη Μονή του Προδρόμου στον Πατριάρχη Σεραφείμ Β' ως ησυχαστήριο του. Η συμμετοχή των πατέρων της Μονής στο επαναστατικό κίνημα του 1821 ήταν σημαντική. Οι νεότεροι πατέρες πολέμησαν μαζί με τον Εμμανουήλ Παπά ενώ το μοναστήρι βοήθησε υλικά τον αγώνα. Κέντρο πνευματικό και φάρος εθνικού προσανατολισμού ήταν το μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου για τους Σερραίους. Με πρωτοβουλία και ευθύνη του μοναστηριού λειτουργούσε, σε ιδιαίτερα διαμορφωμένο χώρο μέσα στο κτιριακό της συγκρότημα, Ελληνικό Σχολείο το οποίο στερέωνε την Εθνική Συνείδηση των νέων στην περιοχή των Σερρών τα δύσκολα χρόνια της Τουρκικής σκλαβιάς και του Μακεδονικού αγώνα. Τον Ιούλιο του 1917 το Μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου παθαίνει τη χειρότερή του καταστροφή. Στις 27 Ιουλίου του 1917 οι Βούλγαροι εξορίζουν τους τριάντα πατέρες της Μονής και στις 29 του ιδίου μήνα αφαιρούν από τη βιβλιοθήκη της τριακόσιους δώδεκα τόμους περγαμηνών και χειρογράφων καθώς και όλα τα ανεκτίμητα κειμήλια της. Σήμερα ένας μεγάλος αριθμός από το σύνολο των αφαιρεθέντων χειρογράφων και χιλίων πεντακοσίων εντύπων βιβλίων έχουν εντοπιστεί στη Βουλγαρία και κρατούνται παράνομα στο ίδρυμα Ivan Dujcev. Η επιστροφή των πατέρων στη Μονή μετά τον εκτοπισμό τους το 1917 έδωσε ζωή στο ιερό καθίδρυμα, την οποία και πάλι οι Βούλγαροι το 1941 αφαίρεσαν με την αρπαγή της περιουσίας του. Το μοναστήρι έκτοτε βρισκόταν σε μια φθίνουσα πορεία. Το 1986 το «...αμεταποίητον... άχρι της του παντός αιώνος συντελείας. ..» όπως όριζε στο τυπικό του μοναστηριού ο Μητροπολίτης Ζιχνών Ιωακείμ, παρακάμπτεται, χάρη της προλήψεως των χειρότερων από τη φθίνουσα κατάσταση του. Μια μικρή συνοδεία μοναστριών, από τη μονή της Παναγίας Οδηγήτριας του Πηλίου εγκαθίσταται στο επί εξακόσια χρόνια «κατοικητήριο ανδρών κοπιώντων και αγωνιζομένων κατά δύναμιν προς το τυχείν των εν επαγγελίαις αγαθών...». Σήμερα στο μοναστήρι, πέρα από το καθαυτό εντυπωσιακό κτιριακό συγκρότημα, που στη δυτική του πλευρά έχει τον επιβλητικό και γωνιαίο, από την εποχή των Παλαιολόγων, πύργο τον με το παρεκκλήσι τον Ευαγγελισμού στη βάση του και τις αγιογραφίες τον, που έχουν ως θέμα τους τον Ακάθιστο Ύμνο (1877), στη νότια πτέρυγα του μοναστηριακού συγκροτήματος υπάρχει το αρχονταρίκι, με ζωγραφιές του Σερραίου ζωγράφου Νεδέλκου (1795) ενώ προς το Βορά υπάρχουν τα διάφορα εργαστήρια και η Φιάλη, που δεσπόζει στο μέσον της αυλής. Η Φιάλη, είναι ένα κομψό πολυγωνικό αρχιτεκτόνημα κατασκευασμένο το 1854 και χρησιμεύει για τον αγιασμό των υδάτων στη γιορτή των Θεοφανίων. Στο κέντρο του όλου κτιριακού συγκροτήματος, βρίσκεται το καθολικό του. Άποψη του μοναστηριού Το καθολικό είναι κτίσμα του πρώτου τετάρτου του 14ου αιώνος. Το αρχιτεκτονικό του σχήμα είναι βασιλική μονόκλιτη με τρούλλο και δύο νάρθηκες. Το κτίσμα στην αρχική του μορφή είχε ένα νάρθηκα και περιβαλλόταν από στοά σε σχήμα Π. Ο πρώτος νάρθηκας, καθώς μπαίνει ο προσκυνητής από δυτικά στο καθολικό, ήταν αρχικά μέρος της περιβάλλουσας τον κυρίως ναό στοάς. Αυτός ο "εξωνάρθηκας" ή όπως ονομάζεται από τους μοναχούς Ενάτη είναι κοσμημένος με τοιχογραφίες. Οι αρχαιότερες από αυτές, όπως είναι ο Ιησούς με τον κτήτορα και οι Τεσσαράκοντα μάρτυρες είναι μέρος από την αρχική διακόσμηση του μνημείου, που έγινε το 1319 και η τεχνοτροπία τους σχετίζεται με την ελληνιστική παράδοση της Κωνσταντινουπόλεως. Μια δεύτερη ομάδα τοιχογραφιών, που υπάρχουν στην Ενάτη, όπως είναι ο Ιησούς Χριστός ο Αντιφωνητής, ο Άγιος Νικόλαος, η Θεοτόκος Βρεφοκρατούσα η Κεχαριτωμένη, ακολουθούν την τέχνη των χρόνων των Παλαιολόγων και είναι έργα, που κόσμησαν το νάρθηκα πριν την κατάληψη των Σερρών το 1345 από τους Σέρβους. Ο προσκυνητής, στο χώρο της Ενάτης μπορεί να δει δύο εκτεταμένες συνθέσεις όπου αναπαριστώνται, ο κύκλος ζωής του Προδρόμου και τα θαύματα του Χριστού. Τα έργα αυτά τοιχογραφήθηκαν περί το 1345. Στο δεύτερο νάρθηκα "εσωνάρθηκα" ή "Μεσονυκτικό" υπάρχουν οι τάφοι του κτήτορα Επισκόπου Εζεβών Ιωαννίκιου και του κτίτορα Μητροπολίτου Ζιχνών Ιωάννη καθώς και του Πατριάρχη Γεννάδιου του Α'. Στον κυρίως ναό η επιζωγράφιση, που πραγματοποιήθηκε το 1803 κάλυψε τελείως τις παλαιές τοιχογραφίες. Άξια προσοχής, εντός του μοναστηριακού συγκροτήματος είναι και τα παρεκκλήσια, του Αγίου Σπυρίδωνος με τοιχογραφίες λαϊκής τέχνης του 1761, του Αγίου Ιωάννου του κτήτορος με υπολείμματα τοιχογραφιών του 1535, το παρεκκλήσι των Ταξιαρχών με τοιχογραφίες του 1634 καθώς και το πάνω από τον εξωνάρθηκα παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου όπου και ο τάφος της αδελφής του Ιωάννη Ούγκλεση (1365-1371) Ελένης και των δύο κοριτσιών της. Στο παρεκκλήσι αυτό η πρόσβαση γίνεται από το εσωτερικό του κωδωνοστασίου, που είναι κτίσμα του 1849. Στο εσωτερικό του παρεκκλησίου του Αγίου Νικολάου σώζονται τοιχογραφίες από τον αρχικό διάκοσμο του (1358-1364). Εξαιρετικής τέχνης είναι το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού, που είναι έργο του 1804, τα βημόθυρα της ωραίας πύλης, που κατασκευάσθηκαν το 1555 καθώς και οι φορητές εικόνες του Χριστού Παντοκράτορας και της Θεοτόκου Οδηγήτριας έργα του 14ου αιώνα. Στα ιερά λείψανα του μοναστηριού υπάρχουν, η κάρα του Αγίου Ιωάννου του κτήτορος και βέβαια το ιερό λείψανο του Οικουμενικού Πατριάρχου Γεννάδιου του Σχολάριου, η μνήμη του οποίου εορτάζεται στις 25 Αυγούστου.

Παρακάτω αναφέρονται οι ναοί της πόλης των Σερρών με τα οποίες θα ασχοληθούμε την επόμενη σχολική χρονιά.

«ΠΡΟΔΡΟΜΟΥΔΙ»

ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΛΙΟΚΑΛΗ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΚΡΥΟΝΕΡΙΤΗΣ

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

qrcode

4ο Εσπερινό ΕΠΑΛ Σερρών
Υποδιευθύντρια φιλόλογος - θεολόγος
Άννα Ασίκογλου
Το υλικό που συγκεντρώθηκε αναρτήθηκε ως σύνδεσμος απο το drive στο ιστολόγιο.
https://philologikesanisihies.blogspot.com/